Giáo dục phổ thông luôn là lĩnh vực nhận được sự quan tâm đặc biệt của toàn xã hội khi ảnh hưởng trực tiếp đến hơn 20 triệu học sinh, 1 triệu giáo viên và hàng triệu gia đình trên cả nước. Dưới góc nhìn của Trạng Lường Academy, đợt kiểm tra, giám sát từ cấp lãnh đạo cao nhất không chỉ là hoạt động quản lý Nhà nước thường kỳ, mà chính là cơ hội “vàng” để nhìn thẳng vào sự thật, tháo gỡ các “điểm nghẽn” và định hình lại chất lượng giáo dục phổ thông một cách thực chất, vững chắc trong giai đoạn mới.
Chiều ngày 13/10/2026, Đoàn giám sát của Ban Bí thư do ông Trịnh Văn Quyết – Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Trưởng đoàn giám sát việc thực hiện Nghị quyết 71 làm trưởng đoàn, đã có buổi làm việc quan trọng với Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT).
1. Tinh thần giám sát: Kiến tạo cơ chế vận hành chứ không nhằm “tìm sai phạm”
Ngay tại buổi làm việc, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết đã khẳng định rõ tinh thần cốt lõi của đợt giám sát:
“Việc giám sát không nhằm tìm sai phạm hay xem ai mắc khuyết điểm mà để đánh giá thấu đáo việc gì làm được, chưa làm được, việc gì phải điều chỉnh hoặc cần cơ chế vận hành để hiệu quả hơn.”
Kết quả thu đợt này sẽ là cơ sở thực tiễn quan trọng để Bộ Chính trị và Ban Bí thư đưa ra các chủ trương, quyết sách chỉ đạo mang tính chiến lược nhằm nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông trong thời gian tới.
2. Bốn vấn đề trọng tâm được đưa vào “kính phóng đại” giám sát
Dưới sự phân tích và tổng hợp của Trạng Lường Academy, 4 bài toán lớn được Ban Bí thư tập trung làm rõ bao gồm:
Vấn đề 1: Đánh giá thực chất nội dung và chủ trương Sách giáo khoa (SGK)
- Nhìn nhận bức tranh thực tế: Chủ trương “một chương trình, nhiều sách giáo khoa” bên cạnh những ưu điểm nhất định đã bộc lộ không ít bất cập liên quan đến chất lượng, chi phí xuất bản, gây ra dư luận trái chiều, băn khoăn và bức xúc trong xã hội suốt thời gian qua.
- Yêu cầu làm rõ: Đoàn giám sát yêu cầu làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm và đề xuất hướng xử lý cụ thể lên Bộ Chính trị, Ban Bí thư.
- Giải pháp chuyên môn: Cần trưng cầu ý kiến chuyên gia để xác định chính xác nội dung nào giữ lại, nội dung nào cần lược bỏ hoặc thay thế. Đặc biệt, Bộ GD&ĐT phải giải trình rõ ràng về việc có nên kế thừa các giá trị của bộ SGK trước đây hay không và kế thừa theo phương thức nào.
- Soi chiếu chi tiết: Rà soát kỹ từng nội dung cụ thể, điển hình như việc có những bài thơ trong SGK hiện hành đọc rất khó hiểu đối với học sinh. Đồng thời, xem xét lại toàn bộ quy trình biên soạn, xuất bản trước đây để chỉ rõ trách nhiệm và đưa ra phương án khắc phục triệt để.
Vấn đề 2: Đánh giá toàn diện Chương trình Giáo dục phổ thông (từ Tiểu học đến THPT)
- Cần các chuyên gia phân tích, đánh giá kỹ lưỡng về tính khoa học, tính kế thừa và tính liên thông giữa các cấp học.
- Mức độ phù hợp của chương trình đối với tâm sinh lý lứa tuổi học sinh cũng như điều kiện thực tế tại các vùng miền khác nhau trên cả nước.
- Đánh giá và khắc phục các bất cập liên quan đến tải trọng học tập, công tác giảm tải, cũng như sự cân đối giữa các môn học ở từng bậc học.
Vấn đề 3: Giải bài toán thiếu trường lớp, cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học
- Bộ GD&ĐT được yêu cầu phải thống kê, làm rõ con số cụ thể: Còn thiếu bao nhiêu trường, bao nhiêu phòng học và trang thiết bị so với quy mô học sinh hiện nay để trình đề xuất tháo gỡ.
- Mục tiêu tối thượng: Học sinh đến trường phải được học tập toàn diện. Tuyệt đối không để xảy ra tình trạng các cháu đến tuổi đi học nhưng không có trường lớp, hoặc đến tiết học nhưng không có giáo viên đứng lớp do thiếu hụt nhân sự.
- Ưu tiên hạ tầng vùng khó khăn: Đẩy mạnh việc đầu tư xây dựng hệ thống trường phổ thông nói chung, đặc biệt chú trọng các trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và THCS tại các xã biên giới.
Vấn đề 4: Tình trạng thiếu giáo viên sau tinh giản bộ máy và sắp xếp lại cơ sở giáo dục
- Báo cáo của Bộ GD&ĐT phải chỉ rõ: Tình trạng thiếu giáo viên diễn ra như thế nào? Cụ thể ở môn học, cấp học nào?
- Phân tích nguyên nhân gốc rễ của tình trạng này và đưa ra các đề xuất giải pháp căn cơ, dài hạn trong thời gian tới.
3. Phản hồi từ Bộ Giáo dục & Đào tạo và Lộ trình giám sát chi tiết
Tiếp thu các chỉ đạo, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn chia sẻ rằng việc Ban Bí thư thành lập đoàn giám sát vừa là nhiệm vụ, vừa là cơ hội lớn để Bộ báo cáo toàn diện những thành tựu đã làm được, đồng thời thẳng thắn chỉ ra các khó khăn, hạn chế. Trong một ngành có tác động sâu rộng đến toàn xã hội, Bộ GD&ĐT luôn cầu thị lắng nghe các ý kiến đa chiều, cam kết chuẩn bị báo cáo xác thực, đầy đủ và phối hợp chặt chẽ với đoàn giám sát.
Kế hoạch và mốc thời gian triển khai đợt giám sát:
- Từ 13/10 đến 20/10/2026: Ban Thường vụ Đảng ủy Bộ GD&ĐT hoàn thiện và gửi báo cáo cùng toàn bộ hồ sơ, tài liệu liên quan về Đoàn giám sát.
- Từ 20/10 đến 30/10/2026: Đoàn giám sát tập trung nghiên cứu, thẩm định báo cáo và hồ sơ tài liệu do Bộ cung cấp.
- Từ 01/11 đến 20/11/2026: Đoàn giám sát làm việc trực tiếp với một số tổ chức, đơn vị có liên quan (sẽ có thông báo cụ thể sau).
- Từ 21/11 đến 30/11/2026: Đoàn giám sát tiến hành hoàn thiện dự thảo báo cáo.
- Ngày 10/12/2026: Đoàn chính thức báo cáo Ban Bí thư về kết quả giám sát toàn diện.
Tại Trạng Lường Academy, chúng tôi tin rằng việc nhìn thẳng vào 4 góc khuất lớn — từ sách giáo khoa, chương trình học, cơ sở vật chất cho đến đội ngũ thầy cô — sẽ tạo ra động lực cải cách thực chất nhất. Khi các cơ chế vận hành được khai thông và chương trình học được thiết kế chuẩn chỉnh, nền giáo dục phổ thông Việt Nam mới thực sự trở thành bệ phóng vững chắc cho các thế hệ học sinh phát triển năng lực và bản lĩnh tương lai.
Trạng Lường Academy – Khơi nguồn tri thức – Vun đắp tương lai.