TP.HCM triển khai 3 mô hình tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường và theo nhu cầu học sinh

Đa dạng hóa hoạt động giáo dục, hướng đến nhu cầu của từng học sinh

Một chương trình giáo dục hiệu quả không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt đầy đủ kiến thức trong sách giáo khoa mà còn cần tạo điều kiện để học sinh khám phá sở thích, phát triển năng lực và từng bước định hình định hướng cá nhân. Trong bối cảnh yêu cầu về chất lượng giáo dục ngày càng cao, việc đa dạng hóa các hoạt động học tập ngoài chương trình chính khóa đang trở thành một xu hướng đáng chú ý.

Ngày 4/11/2026, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM ban hành Công văn số 11886/SGDĐT-GDPT, hướng dẫn tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học tại các cơ sở giáo dục phổ thông công lập. Văn bản triển khai Thông tư 85/2026/TT-BGDĐT, có hiệu lực từ ngày 15/11/2026.

Điểm đáng chú ý là thành phố đưa ra ba mô hình tổ chức thời khóa biểu, phù hợp với điều kiện hoạt động của từng trường. Đây không đơn thuần là sự thay đổi trong cách sắp xếp lịch học mà còn thể hiện định hướng mở rộng không gian phát triển năng lực, sở thích và khả năng cá nhân của học sinh.

1. Phân biệt giáo dục tăng cường và giáo dục theo nhu cầu: Hai hình thức với mục tiêu khác nhau

Trước khi tìm hiểu ba mô hình mới, cần làm rõ hai loại hoạt động giáo dục được đề cập trong hướng dẫn của Sở GD-ĐT TP.HCM. Đây là điểm đặc biệt quan trọng bởi hai hình thức có mục tiêu, đối tượng và cơ chế tổ chức khác nhau.

Hoạt động giáo dục tăng cường được tổ chức ngoài thời lượng chính khóa, nhằm bổ sung những nội dung cần thiết, tăng cường thực hành, trải nghiệm và vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Các hoạt động hướng đến việc phát triển phẩm chất, năng lực theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và được bố trí công bằng cho học sinh.

Một số nội dung tiêu biểu gồm:

  • Kỹ năng sống cơ bản, an toàn giao thông và an toàn trên không gian mạng.
  • Thực hành khoa học, trải nghiệm văn hóa, nghệ thuật và thể thao.
  • Phổ cập năng lực số, trải nghiệm trí tuệ nhân tạo (AI).
  • Giáo dục STEM/STEAM cơ bản.
  • Xây dựng môi trường giao tiếp tiếng Anh.

Đáng chú ý, hoạt động giáo dục tăng cường không được đặt điều kiện đóng góp kinh phí từ học sinh hoặc phụ huynh. Nguồn kinh phí được bố trí từ dự toán chi thường xuyên và các nguồn hợp pháp khác.

Trong khi đó, hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học tập trung vào những nội dung mở rộng, nâng cao hoặc chuyên sâu, phục vụ sở thích, năng khiếu, năng lực và định hướng phát triển riêng của từng học sinh.

Chẳng hạn, một học sinh yêu thích công nghệ có thể lựa chọn lập trình, robotics hoặc AI; học sinh có năng khiếu nghệ thuật có thể tham gia các chương trình âm nhạc, hội họa; những em có định hướng học tập quốc tế có thể lựa chọn các chương trình ngoại ngữ chuyên sâu.

Hình thức này được tổ chức trên cơ sở tự nguyện đăng ký của học sinh và cha mẹ học sinh, ngoài thời gian học chính khóa và hoạt động giáo dục tăng cường. Kinh phí được thực hiện theo danh mục và mức thu quy định của thành phố.

Như vậy, điểm khác biệt căn bản là giáo dục tăng cường hướng đến những nội dung nền tảng cần thiết cho mọi học sinh, trong khi giáo dục theo nhu cầu tạo thêm cơ hội để mỗi em phát triển theo sở thích và định hướng riêng.

2. Ba mô hình tổ chức hoạt động giáo dục mới tại TP.HCM

Tùy theo điều kiện cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và đặc điểm tổ chức của từng trường, Sở GD-ĐT TP.HCM đưa ra ba mô hình sắp xếp thời khóa biểu.

Mô hình 1: Tổ chức khung thời gian riêng cho hoạt động theo nhu cầu

Mô hình này áp dụng cho các trường phổ thông đại trà.

Theo đó, hoạt động giáo dục theo nhu cầu được bố trí thành những khung thời gian riêng, không xen kẽ với các tiết học chính khóa và giáo dục tăng cường. Lịch học có thể linh hoạt theo từng ngày, khối lớp hoặc nhóm học sinh nhằm phù hợp với khả năng tổ chức của nhà trường.

Đối với học sinh không đăng ký tham gia, nhà trường cần bố trí thời gian đến trường, ra về phù hợp. Nếu các em ở lại trường, cần có hoạt động thay thế và sự giám sát để bảo đảm an toàn.

Mô hình 2: Tổ chức lớp học linh hoạt theo nhu cầu

Đây là mô hình tạo ra nhiều lựa chọn học tập hơn cho học sinh.

Trong các khung giờ dành cho hoạt động theo nhu cầu, học sinh đã đăng ký sẽ được phân nhóm và di chuyển đến các phòng chức năng hoặc phòng máy tính để tham gia nội dung tự chọn.

Các nhóm hoạt động có thể bao gồm:

Nhóm phát triểnNội dung tiêu biểu
Văn hóa, nghệ thuật và thể thaoÂm nhạc, hội họa, thể dục, thể thao
Công nghệ và năng lực sốAI, lập trình, robotics, IoT, STEM nâng cao
Ngoại ngữTiếng Anh theo chuẩn quốc tế, ngoại ngữ chuyên sâu
Kỹ năng và định hướng nghề nghiệpKỹ năng sống, kỹ năng mềm, hướng nghiệp, khởi nghiệp

Đối với học sinh không đăng ký, nhà trường tổ chức các hoạt động tự học, đọc sách hoặc trải nghiệm tăng cường phù hợp.

Điểm đáng chú ý của mô hình này là học sinh không nhất thiết phải học cùng một nội dung trong cùng một không gian. Các em có thể lựa chọn hoạt động phù hợp với sở thích và năng lực của mình.

Mô hình 3: Tổ chức thời khóa biểu riêng cho trường tiên tiến, hội nhập và lớp tích hợp

Mô hình thứ ba áp dụng đối với các trường tiên tiến, hội nhập và loại hình lớp tích hợp theo Đề án 5695, trong đó 100% học sinh đã tự nguyện đăng ký trước khi tuyển sinh đầu cấp.

Nhà trường được bố trí thời khóa biểu linh hoạt, đồng bộ theo từng lớp học riêng, phù hợp với chương trình và định hướng giáo dục đã lựa chọn.

Đây là cách tổ chức dành cho những mô hình trường học có chương trình giáo dục đặc thù, trong đó các hoạt động bổ trợ và chương trình tích hợp được thiết kế đồng bộ hơn với kế hoạch học tập của học sinh.

3. Những điểm phụ huynh cần đặc biệt quan tâm

Bên cạnh việc mở rộng lựa chọn học tập, hướng dẫn mới cũng đặt ra những yêu cầu quan trọng nhằm bảo đảm quyền lợi của học sinh và tính minh bạch trong hoạt động giáo dục.

Trước hết, việc tham gia các chương trình theo nhu cầu phải xuất phát từ sự tự nguyện thực chất. Nhà trường không được ép buộc, áp đặt hoặc gợi ý khiến phụ huynh cảm thấy phải đăng ký cho con.

Thứ hai, các trường không được sử dụng hoạt động theo nhu cầu để tổ chức dạy trước chương trình, dạy lại nội dung chính khóa hoặc biến tướng thành dạy thêm, học thêm. Kết quả tham gia những hoạt động này cũng không được thay thế kết quả học tập của các môn học trong chương trình giáo dục phổ thông.

Thứ ba, nhà trường phải khảo sát nhu cầu, rà soát đội ngũ và điều kiện cơ sở vật chất trước khi triển khai. Kế hoạch tổ chức cần được công khai ít nhất một tuần trước khi thực hiện, trong đó nêu rõ nội dung, thời gian, nhân sự và dự toán kinh phí đối với hoạt động có thu.

Những quy định này có ý nghĩa thiết thực bởi việc mở rộng hoạt động giáo dục chỉ thực sự hiệu quả khi học sinh được tiếp cận với chương trình phù hợp, phụ huynh được cung cấp thông tin đầy đủ và mọi khoản thu được thực hiện minh bạch.

4. Giáo dục cá nhân hóa cần bắt đầu từ việc hiểu năng lực của từng học sinh

Việc TP.HCM đưa ra ba mô hình tổ chức hoạt động giáo dục cho thấy một định hướng đáng chú ý: nhà trường không chỉ thực hiện nhiệm vụ truyền đạt kiến thức mà còn cần tạo ra môi trường để học sinh khám phá và phát triển những năng lực riêng.

Tuy nhiên, có thêm nhiều lựa chọn không đồng nghĩa với việc học sinh cần tham gia càng nhiều hoạt động càng tốt. Điều quan trọng là lựa chọn đúng nội dung, đúng thời điểm và phù hợp với khả năng của mỗi em.

Một học sinh có thế mạnh về tư duy logic có thể phát triển tốt thông qua Toán học, khoa học và các hoạt động giải quyết vấn đề. Trong khi đó, một học sinh yêu thích nghệ thuật hoặc ngoại ngữ có thể cần những môi trường học tập khác để phát huy năng khiếu.

Đặc biệt, với môn Toán, mục tiêu giáo dục không nên chỉ dừng lại ở việc giúp học sinh ghi nhớ công thức hay giải được nhiều dạng bài tập. Một chương trình học hiệu quả cần giúp các em hiểu bản chất vấn đề, biết suy luận, tìm kiếm quy luật và chủ động lựa chọn phương pháp giải quyết.

Tại Trạng Lường Academy, chúng tôi cho rằng việc phát triển năng lực học sinh cần được xây dựng trên nền tảng hiểu rõ trình độ, điểm mạnh và những kiến thức các em còn thiếu. Khi có lộ trình phù hợp, học sinh không chỉ cải thiện kết quả học tập mà còn hình thành sự tự tin và khả năng tự học lâu dài.

Ba mô hình giáo dục mới của TP.HCM sẽ tạo thêm cơ hội để học sinh tiếp cận những chương trình đa dạng hơn. Nhưng để những cơ hội ấy trở thành giá trị thực chất, nhà trường và gia đình cần cùng hướng đến một mục tiêu: không phải giúp trẻ học nhiều hơn, mà là giúp mỗi em học đúng cách và phát triển tốt nhất năng lực của mình.

Kết luận

Việc TP.HCM triển khai ba mô hình tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường và theo nhu cầu là bước điều chỉnh đáng chú ý trong cách tổ chức hoạt động giáo dục tại trường phổ thông công lập. Chính sách mở ra thêm cơ hội để học sinh tiếp cận các lĩnh vực như công nghệ, AI, STEM, ngoại ngữ, nghệ thuật và kỹ năng sống.

Dù vậy, hiệu quả cuối cùng không nằm ở số lượng chương trình được triển khai mà ở chất lượng trải nghiệm và sự tiến bộ thực tế của người học. Khi mỗi học sinh được tạo điều kiện phát triển theo năng lực, sở thích và định hướng riêng, giáo dục mới thực sự tiến gần hơn đến mục tiêu phát triển toàn diện.

Trạng Lường Academy – Khơi nguồn tri thức – Vun đắp tương lai.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

HTML Snippets Powered By : XYZScripts.com