Chính sách học bổng theo Nghị định 179/2026/NĐ-CP và hướng dẫn tại Thông tư 80/2026/TT-BGDĐT đang mở ra thêm cơ hội hỗ trợ tài chính cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Đáng chú ý, thành tích học sinh giỏi quốc gia, quốc tế và kết quả thi tốt nghiệp THPT ở các môn Toán, Vật lý, Hóa học, Sinh học, Tiếng Anh có thể trở thành căn cứ xét học bổng. Đây là tín hiệu đáng quan tâm đối với học sinh đang định hướng theo đuổi các lĩnh vực STEM.
Chính sách học bổng mới: Cơ hội cho những học sinh có nền tảng khoa học tự nhiên
Trong bối cảnh khoa học công nghệ ngày càng đóng vai trò quan trọng đối với năng lực cạnh tranh quốc gia, việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực khoa học cơ bản, kỹ thuật và công nghệ chiến lược đang trở thành một trong những yêu cầu quan trọng của giáo dục đại học.
Để khuyến khích người học lựa chọn những lĩnh vực này, Chính phủ đã ban hành Nghị định 179/2026/NĐ-CP ngày 20/5/2026, quy định chính sách học bổng dành cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Nghị định có hiệu lực từ ngày 15/7/2026, chính sách áp dụng với người học tuyển sinh từ năm 2025 trở đi và thời điểm cấp học bổng được tính từ ngày 1/9/2026. Chính Phủ+1
Tiếp đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư 80/2026/TT-BGDĐT ngày 25/9/2026 nhằm hướng dẫn cụ thể việc xác định đối tượng, tổ chức xét duyệt, chi trả và quản lý chính sách học bổng. Thông tư có hiệu lực từ ngày 10/11/2026. Xây Dựng Chính Sách+1
Điểm đáng chú ý là chính sách không chỉ hướng đến những sinh viên đã đạt thành tích nổi bật ở bậc đại học. Thành tích học tập từ bậc THPT cũng có thể trở thành một trong những căn cứ quan trọng để người học được xét hưởng học bổng khi trúng tuyển vào ngành đào tạo thuộc danh mục áp dụng.
Điều này tạo thêm động lực để học sinh đầu tư nghiêm túc vào các môn khoa học tự nhiên ngay từ những năm học phổ thông, đồng thời cân nhắc lựa chọn ngành học phù hợp với năng lực và định hướng nghề nghiệp dài hạn.
Những nhóm ngành nào được áp dụng chính sách học bổng?
Theo Quyết định 1826/QĐ-BGDĐT, danh mục ban đầu có 111 ngành đào tạo thuộc 15 nhóm ngành được áp dụng chính sách học bổng. Các lĩnh vực này bao gồm khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Xây Dựng Chính Sách+1
Một số nhóm ngành đáng chú ý gồm:
| Nhóm lĩnh vực | Ngành đào tạo tiêu biểu |
|---|---|
| Toán học và thống kê | Toán học, Toán ứng dụng, Toán tin, Thống kê |
| Máy tính và công nghệ thông tin | Khoa học máy tính, Trí tuệ nhân tạo, Kỹ thuật phần mềm, An ninh mạng |
| Khoa học vật chất | Vật lý học, Hóa học, Khoa học vật liệu, Công nghệ bán dẫn |
| Sinh học và công nghệ sinh học | Công nghệ sinh học, Kỹ thuật sinh học, Sinh học ứng dụng |
| Kỹ thuật cơ khí | Kỹ thuật cơ khí, Kỹ thuật robot, Cơ điện tử |
| Kỹ thuật điện và điện tử | Kỹ thuật điện, Điện tử – viễn thông |
| Kỹ thuật hóa học và vật liệu | Kỹ thuật hóa học, Luyện kim, Kỹ thuật môi trường |
| Khoa học trái đất và xây dựng | Địa chất học, Khí tượng, Xây dựng |
Danh mục đầy đủ được xác định theo mã ngành đào tạo do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành. Vì vậy, phụ huynh và học sinh cần đối chiếu đúng mã ngành, chương trình đào tạo và cơ sở đào tạo thay vì chỉ căn cứ vào tên gọi thông thường của ngành học.
Đáng chú ý, nhiều lĩnh vực đang được quan tâm trong bối cảnh chuyển đổi số và phát triển công nghệ như trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, công nghệ bán dẫn, kỹ thuật robot và an ninh mạng đều có mặt trong danh mục áp dụng chính sách.
Điều này cho thấy học sinh có năng lực tốt ở các môn khoa học tự nhiên có thể có nhiều hướng phát triển hơn trong tương lai, thay vì chỉ giới hạn lựa chọn ở những ngành nghề truyền thống.
Học sinh cần đạt điều kiện gì để có cơ hội nhận học bổng?
Đây là nội dung phụ huynh và học sinh cần đặc biệt lưu ý. Không phải cứ đạt điểm cao ở Toán, Vật lý hay Hóa học là đương nhiên được nhận học bổng. Chính sách quy định cụ thể về ngành học, kết quả tuyển sinh và thành tích của người học.
Đối với sinh viên trúng tuyển vào chương trình cử nhân hoặc kỹ sư thuộc nhóm ngành được áp dụng, có hai hướng điều kiện đáng chú ý:
Thứ nhất, đạt giải học sinh giỏi cấp quốc gia hoặc quốc tế.
Người học cần đạt giải Nhất, Nhì hoặc Ba trong kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia hoặc quốc tế dành cho học sinh THPT theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Thành tích phải được ghi nhận trong thời gian không quá ba năm tính đến thời điểm xét duyệt.
Thứ hai, đáp ứng điều kiện về điểm thi tốt nghiệp THPT và thứ hạng tuyển sinh.
Người học cần có tổng điểm môn Toán và hai trong các môn Vật lý, Hóa học, Sinh học, Tiếng Anh từ 22,50 điểm trở lên theo thang điểm 30, không tính điểm ưu tiên và điểm cộng. Đồng thời, người học phải trúng tuyển thuộc nhóm không vượt quá 30% thí sinh có điểm trúng tuyển cao nhất của cùng nhóm ngành đào tạo trên phạm vi toàn quốc trong đợt xét tuyển chung của năm tuyển sinh. baochinhphu.vn+1
Như vậy, ngưỡng 22,50 điểm không phải điều kiện duy nhất. Thí sinh còn phải đáp ứng tiêu chí về thứ hạng trong nhóm ngành tương ứng.
Một điểm đáng lưu ý trong hướng dẫn tại Thông tư 80/2026/TT-BGDĐT là tổng điểm được xác định từ môn Toán và hai môn có điểm cao nhất trong số Vật lý, Hóa học, Sinh học và Tiếng Anh. Các môn đều tính theo thang điểm 10, không nhân hệ số và không cộng điểm ưu tiên. Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ xác định mức điểm áp dụng cho từng nhóm ngành sau khi có kết quả tuyển sinh chung. Xây Dựng Chính Sách+1
Điều này cho thấy Toán học giữ vai trò bắt buộc trong cách tính điểm của nhóm điều kiện xét học bổng theo kết quả thi tốt nghiệp THPT. Đây cũng là lý do học sinh cần xây dựng nền tảng Toán học vững chắc từ sớm, song song với việc phát triển năng lực ở các môn khoa học khác.
Mức học bổng cụ thể: Sinh viên có thể nhận từ 3,7 triệu đồng mỗi tháng
Một trong những điểm đáng chú ý nhất của chính sách là mức hỗ trợ tài chính được quy định theo từng nhóm ngành và trình độ đào tạo.
Đối với bậc đại học, mức học bổng được quy định như sau:
| Chương trình đào tạo | Mức học bổng/tháng |
|---|---|
| Chương trình đào tạo tài năng | 5.500.000 đồng |
| Vi mạch bán dẫn và các ngành khoa học cơ bản | 4.200.000 đồng |
| Các ngành kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược | 3.700.000 đồng |
Đối với bậc sau đại học, mức hỗ trợ tiếp tục được nâng lên:
| Trình độ | Chương trình khoa học cơ bản, vi mạch bán dẫn | Kỹ thuật then chốt, công nghệ chiến lược |
|---|---|---|
| Thạc sĩ | 6.300.000 đồng/tháng | 5.500.000 đồng/tháng |
| Tiến sĩ | 8.400.000 đồng/tháng* | 7.400.000 đồng/tháng |
*Mức 8,4 triệu đồng/tháng còn áp dụng cho chương trình đào tạo tài năng ở trình độ tiến sĩ.
Đối với sinh viên đại học, học bổng được cấp trong 10 tháng mỗi năm, tối đa 4 năm với chương trình cử nhân và 5 năm đối với chương trình kỹ sư có tổng số tín chỉ từ 150 trở lên. Học viên cao học và nghiên cứu sinh được hưởng theo chế độ 12 tháng mỗi năm, trong giới hạn thời gian quy định. baochinhphu.vn+1
Đây là khoản hỗ trợ có ý nghĩa thiết thực, góp phần giảm bớt áp lực tài chính và tạo điều kiện để sinh viên tập trung hơn vào học tập, nghiên cứu trong những lĩnh vực được ưu tiên phát triển.
Tuy nhiên, học bổng không phải khoản hỗ trợ mặc nhiên kéo dài trong toàn bộ thời gian học. Để tiếp tục được hưởng, sinh viên phải đáp ứng yêu cầu về kết quả học tập, tích lũy tín chỉ và rèn luyện. Chẳng hạn, sinh viên đại học cần duy trì kết quả học tập từ loại khá trở lên, đồng thời đáp ứng yêu cầu tích lũy tín chỉ theo từng năm học. baochinhphu.vn+1
Cơ hội mới cho thế hệ STEM: Vì sao Toán học ngày càng quan trọng?
Nhìn từ chính sách học bổng mới, có thể nhận thấy một điểm chung giữa nhiều ngành nghề được ưu tiên: chúng đều đòi hỏi nền tảng khoa học và khả năng tư duy logic.
Trí tuệ nhân tạo cần kiến thức Toán học, xác suất, thống kê và thuật toán. Công nghệ bán dẫn đòi hỏi sự kết hợp giữa Vật lý, Toán học và kỹ thuật vật liệu. Kỹ thuật robot cần kiến thức về cơ học, điện tử, điều khiển và lập trình. Trong khi đó, khoa học dữ liệu sử dụng các phương pháp Toán học và thống kê để phân tích những tập dữ liệu lớn.
Điều này cho thấy Toán, Vật lý và Hóa học không chỉ là những môn học phục vụ kỳ thi tốt nghiệp THPT hay tuyển sinh đại học. Đây còn là nền tảng để học sinh tiếp cận những lĩnh vực công nghệ có tiềm năng phát triển trong dài hạn.
Đặc biệt, Toán học có vai trò xuyên suốt trong nhiều ngành STEM. Khả năng suy luận, mô hình hóa, phân tích dữ liệu và giải quyết vấn đề là những năng lực mà học sinh có thể tích lũy thông qua quá trình học Toán bài bản.
Tuy nhiên, học sinh không nên lựa chọn ngành học chỉ vì ngành đó có học bổng. Một chương trình đào tạo có thể mang lại hỗ trợ tài chính hấp dẫn nhưng vẫn đòi hỏi người học phải có năng lực phù hợp, sự kiên trì và niềm yêu thích đối với lĩnh vực theo đuổi.
Thay vì chạy theo một ngành nghề đang được xem là xu hướng, học sinh cần tìm hiểu bản chất công việc, chương trình đào tạo, cơ hội nghề nghiệp và khả năng phát triển của bản thân.
Phụ huynh nên chuẩn bị gì cho con từ bậc phổ thông?
Chính sách học bổng dành cho các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược là tín hiệu tích cực đối với học sinh có định hướng theo đuổi STEM. Tuy nhiên, để tận dụng được những cơ hội này, quá trình chuẩn bị cần bắt đầu từ sớm.
Trước hết, học sinh cần xây dựng nền tảng vững chắc ở các môn khoa học tự nhiên. Trong đó, Toán học nên được chú trọng bởi đây là môn học có tính nền tảng và xuất hiện trong nhiều hướng xét tuyển, đào tạo thuộc nhóm ngành được ưu tiên.
Bên cạnh kiến thức trong sách giáo khoa, học sinh cần được khuyến khích tiếp cận những bài toán đòi hỏi tư duy phân tích, khả năng suy luận và vận dụng kiến thức vào tình huống mới. Việc tham gia các kỳ thi học sinh giỏi, cuộc thi khoa học kỹ thuật, hoạt động STEM cũng có thể giúp các em khám phá năng lực và sở thích của mình.
Đối với phụ huynh, điều quan trọng là không nên đợi đến lớp 12 mới bắt đầu định hướng ngành nghề. Việc quan sát sở trường, tìm hiểu những lĩnh vực mà con yêu thích và xây dựng kế hoạch học tập phù hợp từ bậc THCS sẽ giúp học sinh có nhiều thời gian chuẩn bị hơn.
Tại Trạng Lường Academy, Toán học được xem là một trong những nền tảng quan trọng để phát triển tư duy logic và năng lực giải quyết vấn đề. Thông qua việc học tập có hệ thống, rèn luyện khả năng phân tích và tiếp cận những dạng bài toán có tính thử thách, học sinh có thể từng bước hình thành những năng lực cần thiết cho hành trình học tập lâu dài.
Cơ hội học bổng có thể là động lực, nhưng năng lực thực chất mới là nền tảng quyết định hành trình phát triển của mỗi học sinh. Trong bối cảnh Việt Nam ngày càng chú trọng nguồn nhân lực khoa học và công nghệ, đầu tư cho nền tảng Toán học và khoa học tự nhiên từ sớm chính là một bước chuẩn bị có giá trị cho tương lai.
Trạng Lường Academy – Khơi nguồn tri thức – Vun đắp tương lai.