Kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia từ lâu được xem là một trong những sân chơi học thuật có tính cạnh tranh cao nhất đối với học sinh THPT. Đây không chỉ là nơi ghi nhận năng lực của những học sinh xuất sắc mà còn là căn cứ quan trọng để tuyển chọn đội tuyển tham dự các kỳ thi học sinh giỏi quốc tế.
Vì vậy, tính công bằng, minh bạch và nghiêm túc trong quá trình tổ chức thi luôn là yêu cầu đặc biệt quan trọng.
Mới đây, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư 88/2026/TT-BGDĐT, sửa đổi, bổ sung một số quy định của Quy chế thi chọn học sinh giỏi cấp quốc gia. Một trong những điểm đáng chú ý là yêu cầu bắt buộc trang bị hệ thống camera giám sát tại các phòng thi và những khu vực quan trọng liên quan đến công tác tổ chức kỳ thi.
Quy định sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/12/2026. Động thái này được kỳ vọng góp phần tăng cường kiểm soát quy trình tổ chức thi, hạn chế nguy cơ xảy ra sai phạm và củng cố niềm tin vào tính công bằng của một kỳ thi có ý nghĩa đặc biệt đối với giáo dục phổ thông.
1. Từ ngày 1/12/2026, kỳ thi học sinh giỏi quốc gia sẽ được giám sát bằng camera như thế nào?
Theo Thông tư 88/2026/TT-BGDĐT do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành ngày 16/10/2026, hệ thống camera giám sát phải được lắp đặt tại các khu vực:
- Phòng thi.
- Khu vực hành lang.
- Phòng bảo quản đề thi.
- Phòng chứa bài thi.
- Phòng làm việc của Hội đồng coi thi.
Không chỉ yêu cầu có thiết bị ghi hình, quy định mới còn đặt ra những tiêu chuẩn cụ thể về kết nối, vận hành và quản lý dữ liệu.
Về hệ thống kết nối: Camera chỉ được kết nối hữu tuyến trong mạng cục bộ, không kết nối Internet. Việc truy cập hệ thống được giới hạn đối với những người có thẩm quyền. Màn hình hiển thị hình ảnh camera được đặt tại phòng làm việc của Hội đồng coi thi.
Về quá trình ghi hình: Hệ thống phải hoạt động liên tục trong suốt quá trình tổ chức thi, từ khi Hội đồng coi thi bắt đầu làm việc đến khi hoàn thành công tác coi thi.
Hình ảnh cần ghi nhận đầy đủ các khâu quan trọng, bao gồm quá trình vận chuyển và bàn giao đề thi, hoạt động làm bài của thí sinh, cũng như việc đóng gói và niêm phong túi bài thi tại Hội đồng coi thi.
Về quản lý dữ liệu: Chủ tịch Hội đồng coi thi có trách nhiệm phân công người quản lý, kiểm tra và theo dõi tình trạng hoạt động của hệ thống.
Sau khi kết thúc công tác coi thi và hoàn thành việc bàn giao bài thi, thiết bị lưu trữ dữ liệu camera phải được niêm phong dưới sự chứng kiến và ký xác nhận của những người có trách nhiệm, trong đó có đại diện công an.
Dữ liệu sau đó được bàn giao cho đơn vị tổ chức thi bảo quản trong thời gian tối thiểu 9 tháng kể từ thời điểm kết thúc công tác coi thi.
Đáng chú ý, dữ liệu ghi hình được xác định là căn cứ phục vụ công tác kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm và giải quyết các vấn đề liên quan đến quá trình tổ chức thi.
2. Vì sao cần tăng cường giám sát trong kỳ thi học sinh giỏi quốc gia?
Kỳ thi học sinh giỏi quốc gia có tính chất đặc thù bởi đối tượng dự thi là những học sinh đã trải qua quá trình tuyển chọn, bồi dưỡng và rèn luyện chuyên sâu tại các địa phương.
Kết quả của kỳ thi không chỉ phản ánh năng lực cá nhân mà còn gắn với chất lượng công tác phát hiện, đào tạo và bồi dưỡng học sinh giỏi của từng đơn vị.
Trong bối cảnh đó, việc bảo đảm tính minh bạch trong từng khâu tổ chức có ý nghĩa quan trọng trên nhiều phương diện.
Thứ nhất, bảo vệ quyền lợi chính đáng của thí sinh.
Mỗi học sinh tham gia kỳ thi đều đã dành nhiều thời gian và công sức để chuẩn bị. Một môi trường thi nghiêm túc, có quy trình giám sát rõ ràng sẽ góp phần bảo đảm mọi thí sinh được tham gia trong những điều kiện công bằng.
Khi các khâu quan trọng được ghi nhận liên tục, những vấn đề phát sinh trong quá trình tổ chức có thêm căn cứ để kiểm tra và xác minh.
Thứ hai, nâng cao trách nhiệm của các đơn vị tổ chức thi.
Việc lắp đặt camera không chỉ nhằm giám sát thí sinh mà còn góp phần kiểm soát hoạt động của toàn bộ bộ máy tổ chức.
Từ khâu quản lý đề thi, bàn giao đề, tổ chức coi thi đến đóng gói và niêm phong bài thi, các quy trình đều cần được thực hiện nghiêm túc, đúng quy định.
Hệ thống giám sát giúp tăng cường trách nhiệm giải trình, đồng thời tạo thêm cơ sở để rà soát những bất thường nếu xảy ra.
Thứ ba, củng cố niềm tin vào giá trị của thành tích học thuật.
Một giải thưởng học sinh giỏi chỉ thực sự có ý nghĩa khi phản ánh đúng năng lực của người đạt giải.
Nếu quá trình tổ chức thi được bảo đảm minh bạch, kết quả sẽ có thêm cơ sở để được xã hội, phụ huynh, học sinh và các cơ sở giáo dục tin tưởng.
Đây cũng là yếu tố quan trọng để duy trì uy tín của kỳ thi và khuyến khích tinh thần học tập, nghiên cứu nghiêm túc.
3. Camera có giúp kiểm soát cuộc đua thành tích trong giáo dục?
Việc tăng cường giám sát là bước tiến cần thiết, nhưng cũng cần nhìn nhận đúng phạm vi tác động của quy định mới.
Camera có thể hỗ trợ kiểm soát quy trình tổ chức thi, ghi nhận những diễn biến quan trọng và cung cấp dữ liệu phục vụ công tác kiểm tra. Tuy nhiên, thiết bị giám sát không thể tự mình giải quyết toàn bộ những vấn đề liên quan đến áp lực thành tích trong giáo dục.
Cuộc đua thành tích không chỉ xuất hiện trong phòng thi. Áp lực đôi khi bắt đầu từ quá trình tuyển chọn đội tuyển, kỳ vọng của phụ huynh, chỉ tiêu của nhà trường và tâm lý phải đạt giải của chính học sinh.
Một học sinh có năng lực tốt nhưng phải dành phần lớn thời gian để luyện tập theo khuôn mẫu, học thuộc phương pháp giải và chạy theo kết quả có thể chưa phát huy được đầy đủ khả năng tư duy độc lập.
Tương tự, nếu thành tích được đặt lên trên quá trình phát triển năng lực, hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi có nguy cơ trở thành cuộc cạnh tranh về giải thưởng thay vì hành trình khám phá tri thức.
Do đó, cần phân biệt rõ hai mục tiêu: bảo đảm công bằng trong tổ chức thi và xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, không chạy theo thành tích.
Camera có thể hỗ trợ mục tiêu thứ nhất. Để đạt được mục tiêu thứ hai, cần có sự thay đổi đồng bộ trong cách đánh giá, bồi dưỡng và định hướng học sinh.
4. Bồi dưỡng học sinh giỏi: Không chỉ hướng đến giải thưởng mà còn phát triển tư duy
Một kỳ thi học sinh giỏi có giá trị không chỉ ở số lượng giải thưởng mà còn ở những năng lực học sinh hình thành trong quá trình chuẩn bị.
Đối với các môn học như Toán, học sinh cần được phát triển khả năng suy luận, tư duy trừu tượng, phân tích và giải quyết những bài toán có mức độ phức tạp cao.
Thay vì chỉ ghi nhớ các dạng bài và phương pháp có sẵn, các em cần được khuyến khích tìm kiếm nhiều hướng tiếp cận, đặt câu hỏi, chứng minh lập luận và tự đánh giá tính hợp lý của lời giải.
Quá trình bồi dưỡng cũng cần chú trọng một số yếu tố:
- Xây dựng nền tảng kiến thức vững chắc: Học sinh cần hiểu sâu bản chất vấn đề trước khi tiếp cận những dạng bài nâng cao.
- Phát triển tư duy độc lập: Khuyến khích học sinh tự tìm tòi, thử nghiệm phương pháp và trình bày lập luận thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào lời giải mẫu.
- Đánh giá tiến bộ toàn diện: Không chỉ căn cứ vào kết quả thi mà còn quan tâm đến khả năng phân tích, sáng tạo và mức độ tiến bộ của từng học sinh.
- Cân bằng giữa thành tích và sức khỏe tinh thần: Lộ trình học tập cần phù hợp với năng lực, tránh tạo áp lực kéo dài khiến học sinh mất đi niềm vui khám phá tri thức.
Đây cũng là quan điểm quan trọng trong hoạt động giáo dục Toán học tại Trạng Lường Academy: thành tích học tập có ý nghĩa khi được xây dựng trên nền tảng kiến thức thực chất, tư duy logic và khả năng tự giải quyết vấn đề.
5. Minh bạch trong thi cử phải song hành với đổi mới cách đánh giá học sinh
Việc bắt buộc lắp đặt camera trong kỳ thi học sinh giỏi quốc gia từ ngày 1/12/2026 là một thay đổi đáng chú ý trong công tác quản lý và tổ chức thi cử. Quy định góp phần tăng cường khả năng giám sát, nâng cao trách nhiệm của các đơn vị liên quan và bảo vệ tính nghiêm túc của kỳ thi.
Tuy nhiên, một nền giáo dục chất lượng không thể chỉ được đo lường bằng mức độ chặt chẽ của quy trình thi cử hay số lượng học sinh đạt giải.
Điều quan trọng hơn là học sinh có thực sự hiểu kiến thức, biết vận dụng điều đã học, có khả năng suy nghĩ độc lập và duy trì tinh thần học tập lâu dài hay không.
Từ góc nhìn của Trạng Lường Academy, sự minh bạch trong đánh giá và chất lượng trong quá trình bồi dưỡng cần được xem là hai yếu tố song hành. Một môi trường học tập tốt phải tạo điều kiện để học sinh phát triển năng lực thật, được ghi nhận công bằng và có cơ hội phát huy thế mạnh của bản thân.
Bởi mục tiêu cuối cùng của giáo dục không phải là tạo ra những bảng thành tích đẹp, mà là đào tạo những người học có kiến thức, bản lĩnh, tư duy độc lập và khả năng thích ứng trước những thách thức của tương lai.
Trạng Lường Academy – Khơi nguồn tri thức – Vun đắp tương lai.