ỨNG DỤNG TRÍ TUỆ NHÂN TẠO TRONG GIÁO DỤC – TỪ NHẬN THỨC ĐẾN HÀNH ĐỘNG

Trong bối cảnh kỷ nguyên số bùng nổ, Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dịch chuyển nhanh chóng từ một lĩnh vực công nghệ chuyên sâu trở thành một phần không thể thiếu của đời sống xã hội. Nhận thức rõ tầm quan trọng chiến lược này, ngày 18/9 vừa qua tại TP. Hồ Chí Minh, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) đã tổ chức hội thảo quy mô lớn với chủ đề: “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giáo dục – từ nhận thức đến hành động”.

Hội thảo do Thứ trưởng Bộ GDĐT Phạm Quang Hưng chủ trì, quy tụ đông đảo đại diện các đơn vị thuộc Bộ GDĐT, các Sở GDĐT, cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng, cùng đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học và đại diện doanh nghiệp công nghệ. Sự kiện đã đặt ra những định hướng nền tảng, định hình lộ trình đưa AI vào học đường một cách bài bản, an toàn và thực chất.


1. Định hướng từ Lãnh đạo Bộ GDĐT: “Bắt đầu từ bài toán giáo dục, không bắt đầu từ công cụ”

Phát biểu chỉ đạo tại hội thảo, Thứ trưởng Phạm Quang Hưng cho biết Bộ GDĐT đã chính thức ban hành Khung nội dung và hướng dẫn triển khai giáo dục trí tuệ nhân tạo cho học sinh phổ thông từ năm học 2026-2027. Yêu cầu xuyên suốt đặt ra là vừa giáo dục học sinh sử dụng AI an toàn, có trách nhiệm, vừa ứng dụng AI phù hợp để nâng cao chất lượng giảng dạy và quản trị nhà trường.

Thứ trưởng nhấn mạnh kim chỉ nam hành động đối với việc ứng dụng công nghệ mới:

“Trí tuệ nhân tạo phải giúp nhà giáo dạy tốt hơn, người học tiến bộ hơn và nhà quản lý đưa ra quyết định chính xác hơn.”

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Lãnh đạo Bộ GDĐT đã quán triệt các nguyên tắc cốt lõi:

  • Bài toán giáo dục là trung tâm: Việc triển khai AI phải xuất phát từ nhu cầu thực tế của giáo dục chứ không chạy theo công cụ. Trong đó, các ứng dụng AI cần ưu tiên hỗ trợ học sinh gặp khó khăn, giảm tải công việc hành chính cho giáo viên, nâng cao chất lượng học liệu và khai thác dữ liệu phục vụ quản lý.
  • Thước đo thực chất: Thành công của ứng dụng AI phải được đo lường bằng kết quả giáo dục và hiệu quả thực tế, tuyệt đối không chạy theo số lượng tài khoản đăng ký hay số lượng phần mềm trang bị.
  • Con người giữ vai trò quyết định: AI chỉ đóng vai trò gợi ý, soạn thảo, phân tích. Người thầy bắt buộc phải là bên kiểm chứng, quyết định và chịu trách nhiệm chuyên môn. AI tuyệt đối không được thay thế con người đưa ra quyết định cuối cùng liên quan đến đánh giá và quyền lợi của người học.
  • Thẩm định nghiêm ngặt: Mọi sản phẩm, phần mềm AI trước khi đưa vào nhà trường phải qua kiểm định về độ chính xác, an toàn dữ liệu, khả năng tích hợp và tính phù hợp sư phạm. Sản phẩm chưa đạt yêu cầu bắt buộc phải tiếp tục hoàn thiện hoặc kiên quyết không đưa vào sử dụng. Quá trình ứng dụng phải đảm bảo tính công bằng, an toàn và nâng cao năng lực làm chủ cho người sử dụng.
  • Phân công trách nhiệm 3 bên:
    • Trường đại học, viện nghiên cứu: Giữ vai trò nòng cốt trong nghiên cứu, phát triển, kiểm chứng, chuyển giao giải pháp AI và cung cấp bằng chứng khoa học phục vụ quản lý.
    • Doanh nghiệp: Phối hợp cung cấp công nghệ, chịu trách nhiệm trực tiếp về chất lượng, an toàn và chi phí sản phẩm.
    • Cơ quan quản lý: Xây dựng, hoàn thiện hành lang pháp lý, quy định, tiêu chuẩn và cơ chế giám sát.

Thứ trưởng nhấn mạnh, hành trình từ nhận thức đến hành động phải được minh chứng bằng việc làm cụ thể và kết quả trung thực.


2. Thích ứng thực tiễn: Góc nhìn từ chuyên gia đào tạo và địa phương

Tại phiên thảo luận, các nhà quản lý và chuyên gia giáo dục đã cùng phân tích sâu sắc vai trò của AI và đề xuất phương thức đưa công nghệ này vào nhà trường nhằm nâng cao chất lượng đào tạo:

Góc nhìn chiến lược từ cơ sở đại học

Theo GS.TS Võ Nguyễn Quốc Bảo (Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Văn Lang), sự phát triển vũ bão của AI giúp người học và giảng viên dễ dàng phát triển học liệu, mở rộng khả năng tiếp cận tri thức. Tuy nhiên, thực tế này cũng đặt ra hàng loạt câu hỏi hóc húa về mức độ phụ thuộc công nghệ, đạo đức sử dụng AI và vị thế của người thầy trong đại học. Cốt lõi của việc đưa AI vào giáo dục là giúp các cơ sở đào tạo nhìn nhận đúng đắn và chủ động thích ứng với chuyển dịch. Ông đề xuất các trường đại học cần chủ động phát triển giải pháp đưa AI xuống khối phổ thông, đồng thời bắt tay với doanh nghiệp để tạo ra các ứng dụng mang giá trị thiết thực.

Giải bài toán cá nhân hóa tại đô thị lớn

Đại diện cho địa phương có quy mô giáo dục lớn nhất cả nước với 2,6 triệu học sinh, Ông Nguyễn Bảo Quốc (Phó Giám đốc Sở GDĐT TP.HCM) chia sẻ: Thách thức lớn nhất của TP.HCM là cá nhân hóa quá trình học tập cho từng em, và AI chính là công cụ đột phá để giải quyết bài toán này.

Sở GDĐT TP.HCM đã và đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp:

  1. Thiết lập cơ chế đồng bộ dữ liệu tập trung, chuẩn hóa và định danh học liệu số.
  2. Xây dựng bộ tiêu chuẩn công nhận “Trường học số”.
  3. Tổ chức các chương trình tập huấn, bồi dưỡng nhằm thay đổi thói quen của giáo viên, giúp họ làm chủ AI và biến AI thành trợ lý đắc lực.
  4. Tiến hành thí điểm tại một số trường đủ điều kiện, sau đó tổ chức đánh giá, chỉnh sửa rồi mới triển khai nhân rộng.

Đặc biệt, đại diện Sở GDĐT TP.HCM bày tỏ mong muốn Bộ GDĐT sớm ban hành cơ chế thử nghiệm (sandbox) nhằm tạo hành lang pháp lý cho các địa phương phát triển hệ thống AI đột phá.


3. Ứng dụng thực tiễn & Yêu cầu sống còn về “Chủ quyền Dữ liệu AI Việt”

Ở góc độ giải pháp công nghệ, TS. Nguyễn Mạnh Dũng (Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông) đã giới thiệu nền tảng hỗ trợ học sinh tự học tại nhà. Mô hình này hoạt động như một “gia sư thông minh”, giải đáp thắc mắc, hướng dẫn từng bước theo lộ trình và thúc đẩy tinh thần tự học của sinh viên, học sinh.

Hệ sinh thái AI này mang lại giá trị thiết thực cho cả 3 bên:

  • Học sinh: Bù đắp lỗ hổng kiến thức, học tập chủ động.
  • Giáo viên: Đóng vai trò trợ lý hỗ trợ ra đề, chấm bài, quản lý lớp và theo dõi tiến độ.
  • Phụ huynh: Nắm bắt sát sao lộ trình học tập của con để phối hợp chặt chẽ với nhà trường.

Tuy nhiên, TS. Nguyễn Mạnh Dũng đặc biệt lưu ý: Để ứng dụng AI giáo dục phát triển bền vững, Việt Nam bắt buộc phải làm chủ công nghệ. Điều này đòi hỏi chúng ta phải tự xây dựng mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) cho tiếng Việt, sở hữu nguồn dữ liệu sạch có chủ quyền, và phát triển hạ tầng lưu trữ dữ liệu trong nước. Đây là nền tảng cốt lõi giúp đất nước chủ động kiểm soát và mở rộng các ứng dụng AI trong trường học một cách an toàn và tự chủ.


Sự chuyển dịch từ “nhận thức” sang “hành động” chỉ thực sự thành công khi có sự gắn kết chặt chẽ giữa định hướng chính sách của Nhà nước, năng lực nghiên cứu của các Trường Đại học, giải pháp công nghệ từ Doanh nghiệp, và quan trọng nhất là sự sẵn sàng đổi mới của mỗi Giáo viên, Nhà trường.

Trạng Lường Academy – Khơi nguồn tri thức – Vun đắp tương lai.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

HTML Snippets Powered By : XYZScripts.com