Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đang lấy ý kiến về dự thảo Thông tư quy định tuyển sinh trung học cơ sở (THCS) và trung học phổ thông (THPT). Điểm nổi bật nhất là đề xuất giảm số môn thi vào lớp 10 công lập từ ba xuống còn hai môn: Toán và Ngữ văn. Thông tin này được nêu trong Công văn số 4991/BGDĐT-GDPT ngày 31/7/2026, gửi Sở GD&ĐT Hà Nội, Hải Phòng và Thành phố Hồ Chí Minh để nghiên cứu, góp ý.
Đây mới là dự thảo ở giai đoạn lấy ý kiến chuyên môn ban đầu tại một số địa phương, chưa phải quy định chính thức. Nội dung có thể được điều chỉnh sau khi tiếp thu phản hồi.
Quy định hiện hành và điểm mới trong dự thảo
Theo Thông tư số 30/2024/TT-BGDĐT đang áp dụng cho kỳ tuyển sinh năm học 2026-2027, kỳ thi vào lớp 10 gồm ba môn: Toán, Ngữ văn và một môn thi hoặc bài thi thứ ba do Sở GD&ĐT lựa chọn. Môn thứ ba được chọn trong các môn có đánh giá bằng điểm số ở chương trình THCS (như Ngoại ngữ 1, Giáo dục công dân, Khoa học tự nhiên, Lịch sử và Địa lý, Công nghệ, Tin học), bảo đảm không chọn cùng một môn quá ba năm liên tiếp. Thời gian công bố môn thứ ba không muộn hơn ngày 31/3 hàng năm.
Dự thảo mới tại Điều 15 đề xuất: Nếu địa phương chọn phương thức thi tuyển vào THPT công lập, thí sinh chỉ dự thi hai môn Toán và Ngữ văn. Thời gian làm bài môn Ngữ văn là 120 phút; môn Toán từ 90 đến 120 phút. Điểm xét tuyển là tổng điểm hai môn theo thang điểm 10. Đối với tuyển sinh THCS tại cơ sở có tổ chức thi tuyển đánh giá năng lực, số môn thi gồm Toán và Tiếng Việt.
Việc lựa chọn phương thức tuyển sinh (thi tuyển, xét tuyển hoặc kết hợp) vẫn thuộc thẩm quyền của địa phương, căn cứ thực tế từng trường.
Bối cảnh và lý do xây dựng dự thảo
Bộ GD&ĐT cho biết việc xây dựng quy định nhằm hoàn thiện công tác tuyển sinh trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đẩy mạnh phân cấp, chuyển đổi số và cải cách thủ tục hành chính. Cả nước đang sắp xếp, tổ chức lại mạng lưới trường lớp, thành lập các trường phổ thông nhiều cấp học và điều chỉnh địa bàn tuyển sinh. Một số địa phương có số học sinh đăng ký vào THPT công lập vượt khả năng đáp ứng. Do đó, cần hoàn thiện quy định để bảo đảm công bằng và phù hợp thực tế.
Năm học vừa qua, khoảng 1,5 triệu học sinh tốt nghiệp THCS, các trường THPT có gần 1,2 triệu suất lớp 10, tỷ lệ đỗ khoảng 79,3%. Nhiều tỉnh, thành tổ chức thi đều chọn Tiếng Anh làm môn thứ ba; một số nơi chỉ thi với trường chuyên và xét học bạ với hệ đại trà.
Ý nghĩa của đề xuất giảm môn thi
Đề xuất bỏ môn thứ ba hướng tới kỳ thi nhẹ nhàng hơn, giảm áp lực và chi phí cho học sinh, phụ huynh. Với chỉ hai môn Toán và Ngữ văn – hai môn nền tảng – học sinh có thể tập trung ôn tập hiệu quả hơn, tránh tình trạng “học tủ, học lệch” kéo dài khi phải chuẩn bị nhiều môn. Nội dung thi chủ yếu thuộc chương trình THCS, chủ yếu lớp 9.
Một số ý kiến cho rằng việc cố định ba môn (thường là Toán, Văn, Ngoại ngữ) trong thời gian dài dễ dẫn đến dạy và học lệch. Việc giảm xuống hai môn có thể giúp học sinh dành thời gian cho các môn khác theo định hướng toàn diện của chương trình giáo dục phổ thông mới. Thực tế trước đây, một số địa phương từng tổ chức thi vào lớp 10 chủ yếu bằng Toán và Ngữ văn mà chất lượng đầu vào không suy giảm đáng kể.
Tuy nhiên, cũng có quan điểm lo ngại rằng chỉ thi hai môn có thể ảnh hưởng đến việc đánh giá năng lực toàn diện, đặc biệt với các môn Khoa học tự nhiên hay Ngoại ngữ – vốn quan trọng trong định hướng nghề nghiệp và yêu cầu hội nhập. Việc giảm môn thi không tự động giải quyết gốc rễ áp lực nếu tỷ lệ chọi cao và cách tổ chức vẫn cạnh tranh gay gắt.
Lưu ý quan trọng: Chưa phải quy định chính thức
Bộ GD&ĐT nhấn mạnh phương án thi hai môn hiện nằm trong dự thảo và đang được lấy ý kiến chuyên môn. Nội dung có thể tiếp tục chỉnh sửa trước khi hoàn thiện và lấy ý kiến rộng rãi hơn. Phương án cuối cùng phụ thuộc vào phản hồi từ các Sở GD&ĐT và các bên liên quan.
Phụ huynh, học sinh và giáo viên cần theo dõi sát thông tin chính thức từ Bộ GD&ĐT và Sở GD&ĐT địa phương. Hiện tại, quy chế đang áp dụng vẫn là Thông tư 30/2024/TT-BGDĐT với ba môn thi. Việc công bố môn thi thứ ba (nếu còn) phải trước ngày 31/3 hàng năm để học sinh chủ động ôn tập.
Đề xuất của Bộ GD&ĐT về việc chỉ thi Toán và Ngữ văn vào lớp 10 công lập là bước thăm dò nhằm giảm tải thi cử, phù hợp với định hướng phân cấp và thực tiễn tuyển sinh hiện nay. Đây là cơ hội để lắng nghe ý kiến từ địa phương, chuyên gia và dư luận, từ đó hoàn thiện quy chế tuyển sinh minh bạch, công bằng và giảm áp lực cho học sinh. Việc theo dõi sát các thông báo chính thức sẽ giúp phụ huynh và học sinh chuẩn bị tốt nhất cho kỳ tuyển sinh sắp tới.