1. Đổi mới giáo dục cần bắt đầu từ chất lượng thực chất
Trong bối cảnh giáo dục ngày càng chú trọng phát triển năng lực toàn diện, việc xây dựng những môi trường học tập hiện đại, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và hội nhập quốc tế đang trở thành một trong những định hướng quan trọng của Thành phố Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, một ngôi trường tiên tiến không thể chỉ được đánh giá qua cơ sở vật chất khang trang, trang thiết bị hiện đại hay những chương trình học có tính quốc tế. Điều quan trọng hơn là chất lượng giảng dạy, sự tiến bộ của học sinh và mức độ hài lòng của phụ huynh đối với dịch vụ giáo dục.
Ngày 24/10/2026, báo Tuổi Trẻ đưa tin Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM đang lấy ý kiến đối với dự thảo các tiêu chí, điều kiện bảo đảm chất lượng và dịch vụ giáo dục dành cho mô hình trường tiên tiến, hiện đại. Một trong những điểm đáng chú ý là yêu cầu ít nhất 85% phụ huynh đánh giá tốt về nhà trường. Dự thảo đồng thời đặt ra những yêu cầu cụ thể về năng lực ngoại ngữ, năng lực số của đội ngũ giáo viên và khả năng khai thác công nghệ trong giảng dạy.
Đây là bước đi đáng quan tâm trong quá trình nâng cao chất lượng giáo dục tại thành phố. Nếu được hoàn thiện và triển khai hiệu quả, bộ tiêu chí mới có thể góp phần chuyển trọng tâm đánh giá từ điều kiện đầu tư sang chất lượng giáo dục thực tế, trong đó học sinh và phụ huynh giữ vị trí trung tâm.

2. Những yêu cầu mới và vấn đề đặt ra đối với chất lượng giáo dục
Lấy mức độ hài lòng của phụ huynh làm một tiêu chí đánh giá
Yêu cầu ít nhất 85% phụ huynh đánh giá tốt là một trong những nội dung nổi bật của dự thảo. Tiêu chí này cho thấy chất lượng trường học không chỉ được nhìn nhận từ phía cơ quan quản lý hoặc đội ngũ chuyên môn, mà còn cần được xem xét qua trải nghiệm thực tế của những người trực tiếp đồng hành cùng học sinh.
Phụ huynh có thể đánh giá nhiều khía cạnh như chất lượng giảng dạy, sự tiến bộ của con, môi trường học tập, công tác tư vấn, khả năng tiếp nhận phản ánh và mức độ minh bạch trong các hoạt động giáo dục. Những ý kiến này cung cấp thêm thông tin để nhà trường nhận diện điểm mạnh, hạn chế và điều chỉnh phương thức hoạt động.
Tuy nhiên, mức độ hài lòng không nên được xem là thước đo duy nhất. Một trường học có thể nhận được đánh giá tích cực nhờ cơ sở vật chất tốt hoặc dịch vụ thuận tiện, nhưng điều đó chưa đủ để khẳng định học sinh đã phát triển tốt về kiến thức, tư duy và phẩm chất. Vì vậy, tỷ lệ 85% cần được đặt trong hệ thống đánh giá tổng thể, kết hợp với kết quả học tập, sự tiến bộ của người học và chất lượng chuyên môn của giáo viên.
Để tiêu chí này có ý nghĩa thực chất, việc khảo sát cần bảo đảm tính khách quan, có phương pháp thu thập ý kiến rõ ràng và tạo điều kiện để phụ huynh phản hồi trung thực.
Nâng chuẩn giáo viên trong môi trường giáo dục hiện đại
Theo nội dung dự thảo được Tuổi Trẻ phản ánh, mô hình trường tiên tiến, hiện đại ở bậc trung học đặt ra những yêu cầu đáng chú ý về năng lực của đội ngũ giáo viên.
Cụ thể, 100% giáo viên cần có khả năng giao tiếp bằng tiếng Anh. Toàn bộ cán bộ quản lý và giáo viên phải đạt năng lực số từ mức cơ bản trở lên, trong đó ít nhất 60% đạt mức thành thạo. Đồng thời, ít nhất 55% giáo viên có khả năng tự thiết kế bài giảng điện tử, học liệu số, sử dụng phần mềm quản lý lớp học và kiểm tra, đánh giá trực tuyến. Dự thảo cũng yêu cầu 100% giáo viên có thể khai thác hạ tầng và thiết bị của trường học số phục vụ giảng dạy.
Những yêu cầu này phản ánh sự thay đổi trong vai trò của giáo viên. Trong môi trường giáo dục hiện đại, giáo viên không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn phải tổ chức hoạt động học tập, hướng dẫn học sinh tìm kiếm thông tin, tư duy độc lập và vận dụng kiến thức vào thực tiễn.
Dẫu vậy, nâng chuẩn không nên chỉ dừng ở việc kiểm tra năng lực hoặc yêu cầu giáo viên đáp ứng các tỷ lệ định lượng. Thành phố cần quan tâm đến chương trình bồi dưỡng, điều kiện thực hành và cơ hội phát triển chuyên môn. Công nghệ chỉ thực sự có giá trị khi giúp nâng cao hiệu quả dạy học, thay vì trở thành một yêu cầu hình thức.
Cơ sở vật chất phải phục vụ trực tiếp cho việc học
Dự thảo cũng chú trọng điều kiện cơ sở vật chất và thiết bị dạy học. Các trường cần có phòng học riêng biệt phục vụ những môn học và hoạt động như Âm nhạc, Mỹ thuật, Khoa học, STEM và Ngoại ngữ, đồng thời đáp ứng yêu cầu về hạ tầng số theo tiêu chuẩn trường học số của thành phố.
Việc đầu tư những không gian học tập chuyên biệt có thể mở rộng cơ hội trải nghiệm cho học sinh, giúp các em không chỉ tiếp nhận kiến thức qua sách vở mà còn được thực hành, khám phá và giải quyết vấn đề.
Tuy nhiên, đầu tư cơ sở vật chất chỉ là điều kiện cần. Một phòng STEM hiện đại sẽ không tạo ra nhiều giá trị nếu thiếu giáo viên có năng lực tổ chức hoạt động phù hợp. Tương tự, thiết bị công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi được sử dụng đúng mục đích và phù hợp với lứa tuổi.
Vì vậy, đánh giá trường tiên tiến, hiện đại cần xem xét cả khả năng khai thác thiết bị, chất lượng hoạt động học tập và những thay đổi tích cực trong năng lực của học sinh.
Từ tiêu chuẩn đầu vào đến kết quả giáo dục thực chất
Điểm đáng chú ý trong định hướng xây dựng bộ tiêu chí mới là sự kết hợp giữa năng lực đội ngũ, điều kiện tổ chức dạy học và trải nghiệm của người học. Đây là cách tiếp cận cần thiết để hạn chế tình trạng đánh giá chất lượng trường học chủ yếu dựa trên những yếu tố dễ quan sát như quy mô đầu tư hoặc danh tiếng.
Một trường học thực sự tiên tiến cần tạo ra môi trường an toàn, khuyến khích học sinh đặt câu hỏi, phát triển tư duy phản biện và biết vận dụng kiến thức. Đặc biệt, trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo ngày càng phổ biến, học sinh cần được rèn luyện khả năng phân tích, kiểm chứng thông tin và tự giải quyết vấn đề, thay vì phụ thuộc vào những công cụ cung cấp đáp án nhanh chóng.
Chất lượng giáo dục vì thế cần được nhìn nhận qua quá trình phát triển lâu dài của học sinh, không chỉ qua điểm số hoặc kết quả trong một kỳ kiểm tra.
3. Kiến nghị giải pháp: Bảo đảm tiêu chí mới đi vào thực chất
Để bộ tiêu chí dành cho trường tiên tiến, hiện đại phát huy hiệu quả, TP.HCM cần triển khai đồng bộ một số giải pháp.
Thứ nhất, xây dựng cơ chế đánh giá minh bạch. Tỷ lệ phụ huynh đánh giá tốt cần được khảo sát theo phương pháp thống nhất, bảo đảm tính đại diện và bảo mật thông tin. Kết quả khảo sát nên được đối chiếu với dữ liệu về chất lượng dạy học, sự tiến bộ của học sinh và phản hồi từ giáo viên.
Thứ hai, ưu tiên phát triển đội ngũ giáo viên. Thành phố cần tạo điều kiện để giáo viên nâng cao năng lực tiếng Anh, kỹ năng số và phương pháp giảng dạy hiện đại thông qua các chương trình bồi dưỡng thiết thực, gắn với yêu cầu công việc hằng ngày.
Thứ ba, đầu tư cơ sở vật chất theo nhu cầu thực tế. Việc xây dựng phòng học chuyên biệt, trang bị thiết bị số và phát triển hoạt động STEM cần đi kèm kế hoạch khai thác hiệu quả, tránh đầu tư dàn trải hoặc chạy theo hình thức.
Thứ tư, bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục. Việc phát triển mô hình trường tiên tiến, hiện đại cần song hành với nâng cao chất lượng trường phổ thông nói chung, tránh tạo ra khoảng cách quá lớn về cơ hội học tập giữa các nhóm học sinh.
Cuối cùng, cần duy trì cơ chế kiểm tra, đánh giá định kỳ và cải tiến liên tục. Trường học không nên chỉ hướng đến việc đạt tiêu chí tại thời điểm công nhận, mà phải chứng minh khả năng duy trì chất lượng và đáp ứng nhu cầu ngày càng thay đổi của người học.
Dự thảo tiêu chí mới của TP.HCM cho thấy nỗ lực hướng đến một nền giáo dục hiện đại, chú trọng trải nghiệm và kết quả thực tế. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng đây vẫn là nội dung đang được lấy ý kiến, chưa nên xem các yêu cầu đề xuất là quy định đã chính thức có hiệu lực.
Một ngôi trường tiên tiến không chỉ được nhận diện bằng thiết bị hiện đại, đội ngũ đạt chuẩn hay tỷ lệ phụ huynh hài lòng. Giá trị cốt lõi phải nằm ở việc mỗi học sinh được học tập trong môi trường phù hợp, phát triển năng lực tư duy, hình thành tinh thần tự học và có đủ hành trang để thích ứng với tương lai. Đó cũng là nền tảng để chất lượng giáo dục được khẳng định bằng những kết quả bền vững, thay vì chỉ bằng các danh hiệu.
Trạng Lường Academy – Khơi nguồn tri thức – Vun đắp tương lai.