1. Khi trường công hướng đến chuẩn chất lượng cao hơn
Một môi trường học tập hiện đại, đội ngũ giáo viên có chuyên môn tốt, chương trình học chú trọng ngoại ngữ và công nghệ là mong muốn của nhiều phụ huynh tại TP.HCM. Tuy nhiên, khi những tiêu chuẩn này được phát triển thành mô hình trường công lập chất lượng cao, một câu hỏi quan trọng cũng được đặt ra: Làm thế nào để nâng cao chất lượng giáo dục mà không tạo ra khoảng cách quá lớn về cơ hội học tập giữa các nhóm học sinh?
Ngày 23/10/2026, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM triển khai lấy ý kiến đối với dự thảo quy định về tiêu chí, điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục và dịch vụ giáo dục dành cho các cơ sở giáo dục chất lượng cao, cơ sở liên kết giáo dục và mô hình trường tiên tiến, hiện đại. Đề xuất hướng đến việc xây dựng những cơ sở giáo dục có chất lượng đội ngũ, hiệu quả quản trị, hoạt động giảng dạy và kết quả giáo dục cao hơn, đồng thời đáp ứng yêu cầu về ngoại ngữ, năng lực số và hội nhập quốc tế.
Theo thông tin được Báo Dân trí đăng tải, dự thảo đặt ra những yêu cầu đáng chú ý đối với giáo viên và học sinh, trong đó có mục tiêu 100% giáo viên THCS và THPT có khả năng giao tiếp bằng tiếng Anh. Học sinh THCS được định hướng đạt trình độ tiếng Anh B1, còn học sinh THPT hướng đến B2. Đây là những yêu cầu thuộc mô hình chất lượng cao được đề xuất, không phải tiêu chuẩn bắt buộc áp dụng đồng loạt cho mọi trường phổ thông.
Việc phát triển mô hình trường công chất lượng cao mở ra cơ hội đổi mới giáo dục, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu phải giải quyết hài hòa giữa nâng cao chất lượng và bảo đảm công bằng. Giáo dục chất lượng cao nên là lựa chọn dành cho những gia đình có điều kiện, hay cần trở thành mục tiêu phát triển chung của toàn hệ thống giáo dục công lập?

2. Nâng chuẩn giáo dục và bài toán công bằng
Mô hình trường công chất lượng cao có thể mang lại điều gì?
Theo dự thảo, trường chất lượng cao được định hướng phát triển trên nhiều phương diện, từ chất lượng đội ngũ giáo viên, hiệu quả quản trị đến tổ chức dạy học và sự phát triển toàn diện của người học.
Một số tiêu chí dự kiến với trường chất lượng cao ở TP.HCM
| Bậc học | Tiêu chuẩn giáo viên | Tiêu chí khác |
| Mầm non | 70% giáo viên đạt trình độ trên chuẩn (đại học trở lên) | – Cho trẻ làm quen tiếng Anh tích hợp; có môi trường giao tiếp tiếng Anh; giao lưu văn hóa, văn nghệ, đọc sách, âm nhạc bằng tiếng Anh – Phòng được trang bị thiết bị công nghệ hiện đại |
| Tiểu học | – 100% đạt trình độ chuẩn (đại học), trong đó 50% trên chuẩn -100% giao tiếp tiếng Anh thành thạo, trong đó 30% có thể dạy bằng tiếng Anh – 100% giáo viên dạy tích hợp đạt chứng chỉ B2 tiếng Anh – 100% giáo viên dạy môn bằng tiếng Anh có chứng chỉ C1 trở lên | – Sĩ số 35 học sinh/lớp – Đủ phòng riêng biệt dạy Âm nhạc, Mỹ thuật, Ngoại ngữ, Tin học – Ít nhất 80% học sinh được học bơi an toàn – Ít nhất 60% học sinh đạt chuẩn, chứng chỉ tiếng Anh, Tin học quốc tế |
| THCS | – Ít nhất 85% có trình độ trên chuẩn (sau đại học) – 100% thành thạo năng lực số; có thể giao tiếp tiếng Anh, trong đó ít nhất 30% đạt B2 | – Sĩ số 30 học sinh/lớp, học 2 buổi/ngày – 100% học sinh được phổ cập bơi an toàn, phòng chống đuối nước – 100% học sinh đạt trình độ tiếng Anh B1; trong đó 50% có chứng chỉ quốc tế. – 100% học sinh đỗ lớp 10 công lập hoặc trường quốc tế |
| THPT | – Ít nhất 60% có trình độ trên chuẩn – 100% thành thạo năng lực số, có thể giao tiếp tiếng Anh, trong đó ít nhất 30% đạt mức B2 | – Sĩ số 30 học sinh/lớp, học 2 buổi/ngày – 100% học sinh được phổ cập bơi an toàn, phòng chống đuối nước – 100% học sinh đạt trình độ tiếng Anh B2; trong đó 50% có chứng chỉ quốc tế – 100% đỗ đại học, cao đẳng hoặc du học |
Ở bậc THCS và THPT, dự thảo đề xuất yêu cầu cao về trình độ chuyên môn của giáo viên, năng lực ngoại ngữ và năng lực số. Đối với học sinh, các mục tiêu về tiếng Anh, kỹ năng công nghệ, điều kiện học tập và kết quả đầu ra cũng được chú trọng. Mô hình còn hướng đến sĩ số lớp học phù hợp hơn, tổ chức học hai buổi mỗi ngày ở bậc trung học và phổ cập kỹ năng bơi an toàn cho học sinh.
Nếu được triển khai với lộ trình hợp lý, mô hình này có thể tạo điều kiện để học sinh tiếp cận phương pháp giảng dạy hiện đại, tăng cường thực hành và phát triển năng lực vận dụng kiến thức. Đây cũng có thể là môi trường thúc đẩy các trường đổi mới quản trị, nâng cao trách nhiệm giải trình và xây dựng chương trình giáo dục phù hợp với yêu cầu của xã hội.
Tuy nhiên, cần phân biệt giữa điều kiện đầu vào và chất lượng thực tế. Một trường có nhiều giáo viên sở hữu bằng cấp cao hoặc được trang bị công nghệ hiện đại chưa chắc đã tạo ra kết quả học tập tốt hơn nếu phương pháp giảng dạy không phù hợp. Chất lượng giáo dục cuối cùng phải được thể hiện qua sự tiến bộ của học sinh, khả năng tư duy độc lập, tinh thần tự học và năng lực giải quyết vấn đề.
Giáo dục chất lượng cao có trở thành đặc quyền?
Đây là vấn đề cần được xem xét thận trọng khi phát triển mô hình trường công chất lượng cao.
Trên thực tế, những chương trình tăng cường ngoại ngữ, công nghệ, STEM và các hoạt động trải nghiệm thường đòi hỏi thêm nguồn lực về giáo viên, thiết bị và tổ chức giảng dạy. Nếu chi phí để thụ hưởng những dịch vụ này vượt quá khả năng của một bộ phận gia đình, cơ hội tiếp cận môi trường học tập tốt hơn có thể trở nên không đồng đều.
Tuy nhiên, không nên mặc định rằng trường chất lượng cao sẽ đương nhiên trở thành đặc quyền. Vấn đề phụ thuộc vào cách thiết kế chính sách, cơ chế tài chính, điều kiện tuyển sinh và mức độ bảo đảm quyền tiếp cận giáo dục.
Theo dự thảo được Báo Tiền Phong phản ánh, việc theo học tại các cơ sở thuộc mô hình này phải dựa trên nguyên tắc tự nguyện và đáp ứng yêu cầu tuyển sinh. Dự thảo cũng đặt ra nguyên tắc không được sử dụng việc tham gia các dịch vụ giáo dục ngoài nội dung bắt buộc làm điều kiện tuyển sinh, xếp lớp hoặc hưởng những quyền lợi giáo dục khác.
Những nguyên tắc này có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi học sinh. Dù vậy, để bảo đảm cơ hội tiếp cận trên thực tế, thành phố cần làm rõ hơn cơ chế hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn, chính sách học phí và khả năng tiếp cận dịch vụ giáo dục bổ trợ.
Nâng chuẩn một số trường có đủ để nâng chất lượng toàn thành phố?
Một thách thức khác là nguy cơ tập trung nguồn lực vào một số cơ sở nổi bật trong khi những trường phổ thông khác vẫn thiếu giáo viên, phòng học hoặc thiết bị cần thiết.
Nếu sự khác biệt giữa các mô hình ngày càng lớn, phụ huynh có thể gia tăng áp lực tìm kiếm trường tốt cho con. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến lựa chọn trường học mà còn có thể thúc đẩy tâm lý chạy đua tuyển sinh và tạo thêm áp lực cho học sinh.
Bởi vậy, phát triển trường chất lượng cao cần được đặt trong chiến lược nâng cao chất lượng toàn hệ thống. Những kinh nghiệm hiệu quả về quản trị, tổ chức dạy học, ứng dụng công nghệ và phát triển chuyên môn giáo viên nên được chia sẻ với các trường khác.
Đặc biệt, chất lượng giáo dục không nên chỉ được đo bằng tỷ lệ học sinh đạt chứng chỉ ngoại ngữ hoặc trúng tuyển đại học. Một hệ thống giáo dục tốt còn phải giúp học sinh hình thành nhân cách, biết hợp tác, có khả năng tự học và phát triển phù hợp với năng lực của bản thân.
3. Nâng cao chất lượng nhưng không thu hẹp cơ hội
Để mô hình trường công chất lượng cao thực sự đóng góp vào sự phát triển giáo dục của TP.HCM, cần triển khai đồng bộ một số giải pháp.
Thứ nhất, xây dựng cơ chế tài chính minh bạch. Các khoản thu, nội dung dịch vụ và quyền lợi của học sinh cần được công khai rõ ràng. Thành phố nên nghiên cứu cơ chế hỗ trợ phù hợp để học sinh có năng lực và nhu cầu học tập nhưng gặp khó khăn về kinh tế vẫn có cơ hội tiếp cận môi trường giáo dục tốt.
Thứ hai, đặt kết quả phát triển của học sinh làm trung tâm đánh giá. Bên cạnh tiêu chuẩn về đội ngũ và cơ sở vật chất, cần theo dõi sự tiến bộ về kiến thức, tư duy, kỹ năng và phẩm chất của người học. Các trường cần được đánh giá định kỳ dựa trên chất lượng thực tế thay vì chỉ dựa vào điều kiện đầu tư ban đầu.
Thứ ba, thúc đẩy chia sẻ nguồn lực giữa các trường. Những mô hình hiệu quả về giảng dạy, chuyển đổi số và bồi dưỡng giáo viên nên được nhân rộng để học sinh ở nhiều khu vực cùng được hưởng lợi. Việc nâng chuẩn một nhóm trường cần tạo động lực cải tiến cho toàn hệ thống, thay vì hình thành những khoảng cách khó thu hẹp.
Thứ tư, bảo đảm tuyển sinh công khai và tự nguyện. Các tiêu chí tuyển sinh cần rõ ràng, phù hợp với quy định và không tạo ra rào cản không cần thiết đối với học sinh. Việc sử dụng dịch vụ giáo dục bổ trợ phải tuân thủ nguyên tắc tự nguyện, không gắn với quyền lợi học tập bắt buộc.
Cuối cùng, thành phố cần có lộ trình triển khai và cơ chế giám sát phù hợp. Do các tiêu chí hiện vẫn nằm trong dự thảo lấy ý kiến, những yêu cầu cụ thể cần tiếp tục được hoàn thiện trước khi chính thức áp dụng.
Việc TP.HCM dự kiến phát triển trường công chất lượng cao là cơ hội để đổi mới môi trường học tập và nâng cao chuẩn giáo dục. Tuy nhiên, thành công của mô hình không chỉ nằm ở việc tạo ra những ngôi trường vượt trội, mà còn ở khả năng lan tỏa những giá trị tốt đẹp đến toàn hệ thống.
Giáo dục chất lượng cao không nhất thiết phải là đặc quyền của một nhóm học sinh. Đó nên là định hướng phát triển chung, trong đó mỗi trường có thể có cách tổ chức khác nhau nhưng đều hướng đến mục tiêu giúp học sinh được học tập tốt hơn, phát triển đúng năng lực và có cơ hội xây dựng tương lai bằng chính khả năng của mình.
Trạng Lường Academy – Khơi nguồn tri thức – Vun đắp tương lai.